E-ticaretin Göz Ardı Edilen Maliyeti: İade Süreçleri Üretimi Geride Bırakıyor
Günümüzün dijitalleşen dünyasında e-ticaretin sunduğu ‘tek tıkla sipariş’ kolaylığı, beraberinde önemli bir lojistik zorluğu getiriyor: ‘Tek tıkla iade’. Tüketiciler için büyük bir konfor alanı yaratan bu iade süreçleri, hem işletmeler hem de gezegenimiz için ciddi bir maliyet ve çevresel yük oluşturuyor. Haberjeti.com.tr olarak, hızla büyüyen iade ekonomisinin perde arkasını ve etkilerini mercek altına aldık.
İade Süreçleri, Üretim Maliyetini Bile Aşabiliyor
Yaşar Üniversitesi Lojistik Yönetimi Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Melisa Özbiltekin Pala, online alışverişin yaygınlaşmasıyla birlikte artan iade oranlarının sektörü nasıl zorladığını ortaya koydu. Dr. Pala’ya göre, özellikle giyim gibi ürünlerde yaşanan yüksek iade oranları, ‘tersine lojistik’ adı verilen karmaşık bir süreci tetikliyor. Bu süreç, basit bir iade işleminin bile, ürünün ilk üretim maliyetinden daha yüksek bir operasyonel gider kalemine dönüşebileceğini gösteriyor.
Dr. Pala, bu durumu şöyle özetliyor: “Birçok durumda, bir kazağın iade süreci, tek birim üretim maliyetinden daha yüksek bir operasyonel yük meydana getiriyor. Bu durum, bazı işletmeleri iade edilmiş ürünleri yeniden satışa sunmak yerine imha etme noktasına getirebiliyor.” Bu durum, hem kaynak israfına yol açıyor hem de işletmelerin karlılığını olumsuz etkiliyor.
‘Tersine Lojistik’in Çevresel Yükü Göz Ardı Edilemez
Tüketicilerin online alışverişte sıklıkla tercih ettiği ‘beden uyuşmazlığı’ gibi nedenlerle yapılan iadeler, kontrolsüz bir şekilde yönetildiğinde ciddi çevresel sorunlara yol açıyor. Dr. Pala, tüketicinin ‘uymazsa geri gönderirim’ rahatlığının arkasında yatan görünmeyen karbon ayak izine dikkat çekiyor.
Tek Bir İadenin Yolculuğu ve Karbon Salınımı
Bir ürünün müşteriden alınıp depoya geri dönmesi, oldukça katmanlı bir lojistik operasyon gerektiriyor. Bu süreç; ürünün toplanması, taşınması, kalite kontrolünden geçirilmesi, yeniden paketlenmesi ve tekrar stoklara alınması gibi adımları içeriyor. Dr. Pala, bu sürecin maliyetinin yanı sıra çevresel etkilerine de vurgu yapıyor:
- Taşıma Süreçleri: Ürünün toplama merkezlerine, ardından ayrıştırma ve kalite kontrol birimlerine taşınması, tekrar paketlenmesi ve stoklanması gibi her adımda önemli miktarda yakıt tüketimi ve dolayısıyla karbon salınımı gerçekleşiyor.
- Moda Perakendesi Etkisi: Özellikle moda sektöründe, bir ürünün iade sürecinde salınan karbon miktarı, ilk sevkiyat sırasındaki emisyonları aşabiliyor. Bu da sektörde ciddi bir ekolojik yük oluşturuyor.
- Kaynak İsrafı: İade edilen ürünlerin yeniden satışa uygun hale getirilmesi için harcanan enerji ve kaynaklar da göz ardı edilmemeli.
Dr. Pala, tüketicinin basit bir iade kararı alırken, bu sürecin arka planında ciddi bir çevresel maliyet oluşturduğunu ve iade ekonomisinin sürdürülebilirlik açısından yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Çözüm: Stratejik İyileştirme ve Sürdürülebilirlik
Peki, bu artan maliyet ve çevresel yükle nasıl başa çıkılabilir? Dr. Pala, çözümün stratejik iyileştirmelerde yattığını vurguluyor. Tersine lojistik süreçlerinin dikkatli ve düzenli bir şekilde yönetilmesiyle risklerin minimize edilebileceğini ifade ediyor.
Bu iyileştirmeler arasında:
- Taşıma Planlaması: İade süreçlerinin daha verimli güzergahlarla planlanması.
- Enerji Verimliliği: Depolama ve paketleme süreçlerinde enerji tasarrufu sağlayan yöntemlerin kullanılması.
- Geri Dönüşüm Altyapısı: İade edilen ürünlerin geri dönüştürülmesi veya yeniden değerlendirilmesi için güçlü bir altyapı oluşturulması.
Dr. Pala, doğru yönetilen tersine lojistik uygulamalarının hem operasyonel verimliliği artıracağını hem de sürdürülebilirlik hedefleriyle uyum sağlayacağını sözlerine ekliyor. Haberjeti.com.tr olarak, tüketicilerin bilinçli tercihler yapmasının ve işletmelerin de iade süreçlerini daha sürdürülebilir hale getirmesinin önemini vurguluyoruz.
